Otwockie Świdermajery

Otwockie Świdermajery to niezwykłe drewniane wille, które zostały wybudowane około 130 lat temu. Twórcą stylu, w jakim wybudowano wille nad rzeką Świder, był Michał Elwiro Andriolli, malarz i grafik, autor ilustracji między innymi do utworów Mickiewicza, Słowackiego czy Orzeszkowej. Przed wojną, setki bogato zdobionych drewnianych budynków urozmaicało krajobraz Otwocka, a ich ażurowa konstrukcja doskonale komponowała się z leśnym otoczeniem. Współcześnie ocalało niewiele tego typu obiektów, nadal jednak są ozdobą tego miejsca.

Styl świdermajer – podstawowe cechy

Charakterystyczne dla stylu świdermajer jest połączenie tradycyjnej mazowieckiej drewnianej architektury ze zdobnictwem rosyjskich daczy i formą szwajcarskich schronisk. Elementem konstrukcyjnym budynków są drewniane belki stawiane zazwyczaj na podmurówce z cegły. Zewnętrzne ściany stanowiły deski, które do wysokości okna przybijano poziomo, a wyżej pionowo. Przestrzeń ściany dla ocieplenia wypełniano mieszanką gliny i specjalnie ciętych gałęzi. Bajkowy klimat uzyskiwano przez zwrócenie uwagi nawet na najmniejsze detale. Wszystkie elementy wykonywano bardzo dokładnie, zwracając uwagę na układ desek, kolor szkła i drewna.

Styl świdermajer posiada charakterystyczny element, który przykuwa szczególną uwagę – koronka umieszczona na szczytach ścian, ganków i werand. Ponadto, koronka ozdabiała również ogrodzenia i altany. Tarasy budowano na planie prostokąta lub kwadratu, na parterze łączyły dom z ogrodem, a na piętrze zastępowały letni balkon. Ilość werand odpowiadała z reguły ilości mieszkań w budynku. Witrażowe, kolorowe szkło, było powtarzającym się i ważnym elementem stylu świdermajer. Szkło układano w geometryczne formy, przez które przenikały promienie słoneczne, nadając wnętrzu tajemniczy klimat.

Otwock – modne uzdrowisko

Na przełomie XIX i XX wieku okolice Otwocka były znane ze szczególnego klimatu sprzyjającego leczeniu chorób płuc. Twórca stylu świdermajer Michał Andriolli, na 200 hektarach zalesionej działki, wpierw wybudował willę dla siebie, a następnie kilka mniejszych domów dla letników. Z czasem powstawało coraz więcej budynków tego typu wzdłuż rzeki Świder, przed wojną było ich około 500. Uzdrowiskowo-letniskowy charakter tego budownictwa rozwijał się wzdłuż linii kolejowej od Międzylesia do Celestynowa. Otwock stał się modnym letniskiem odwiedzanym przez artystów, pisarzy i intelektualistów. Otwockie Świdermajery były miejscem zamieszkania Stefana Żeromskiego i Ireny Sendlerowej. Często odwiedzał to miejsce Józef Piłsudski, Bolesław Prus i Julian Tuwim.

Znane Otwockie Świdermajery

Najbardziej znanym przykładem tej architektury i jednocześnie największym drewnianym budynkiem w naszym kraju jest Sanatorium Gurewicza. Składa się z kilku skrzydeł i rozległych tarasów, jego powierzchnia to 20 000 tys. metrów kwadratowych. Innym, dobrze zachowanym budynkiem jest Willa Kahana do którego przylega obszerna weranda z bogato zdobioną drewnianą balustradą. Jednym z najstarszych zachowanych obiektów stylu świdermajer jest parterowa willa Odo Bujwida. Świdermajer ten wyróżnia drewniana weranda z ornamentowymi dekoracjami.